0
Shares
काठमाडौं । विश्व क्षयरोग दिवस आज (मार्च २४) विश्वभर मनाइँदैछ । यस दिन क्षयरोगबारे जनचेतना फैलाउने उद्देश्यले विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गरिन्छन् ।
यस वर्षको नारा ‘हो, हामी क्षयरोग अन्त्य गर्छौँ : राष्ट्रिय अभियान, हाम्रो योगदान’ राखिएको छ । नेपालमा पनि विभिन्न जनचेतनामूलक कार्यक्रम भइरहेका छन् । तर पछिल्ला तथ्यांकले देखाउँछ कि नेपालमा क्षयरोग अझै गम्भीर स्वास्थ्य समस्या बनेको छ ।
विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ) का अनुसार सन् २०२४ मा नेपालमा करिब ६७ हजार नयाँ क्षयरोगका बिरामी भेटिएका छन् । यसले रोग नियन्त्रणमा अझै चुनौती रहेको देखाउँछ ।
सरकारले सन् २०३५ सम्म क्षयरोग अन्त्य गर्ने र २०५० सम्म नेपाललाई पूर्ण रूपमा क्षयरोगमुक्त बनाउने लक्ष्य लिएको छ । यसका लागि स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेको छ ।
हाल देशभर ६ हजारभन्दा बढी स्वास्थ्य संस्थाबाट क्षयरोगको उपचार सेवा उपलब्ध छ । साथै, सयौं स्वास्थ्य संस्थामा निःशुल्क परीक्षण सेवा पनि सञ्चालनमा छ ।
क्षयरोग मुख्यतः फोक्सोमा लाग्ने संक्रामक रोग हो, जुन हावाबाट सर्छ । लगातार तीन हप्ताभन्दा बढी खोकी लाग्नु, खकारमा रगत देखिनु, सास फेर्न गाह्रो हुनु, तौल घट्नु, धेरै पसिना आउनु र थकान महसुस हुनु यसका प्रमुख लक्षण हुन् ।
यस्ता लक्षण देखिएमा ढिलाइ नगरी स्वास्थ्य संस्थामा जाँच गराउन चिकित्सकहरूले सुझाव दिएका छन् । कमजोर रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता भएका व्यक्ति, धुमपान तथा मद्यपान गर्नेहरूमा यसको जोखिम बढी हुन्छ ।
चिकित्सकका अनुसार क्षयरोग पूर्ण रूपमा निको हुने रोग हो, तर औषधि नियमित र पूरा समयसम्म खानु आवश्यक हुन्छ । बीचमै उपचार छोड्दा रोग झन् जटिल बन्न सक्छ ।
सरकारले स्थानीय तहसम्म अभियान विस्तार गर्दै जनचेतना, समयमै पहिचान र उपचारमा जोड दिएको छ । क्षयरोग नियन्त्रणका लागि सरकार मात्र होइन, नागरिकको सक्रिय सहभागिता पनि आवश्यक रहेको बताइएको छ ।
समग्रमा, नेपालमा क्षयरोग नियन्त्रणको प्रयास जारी भए पनि लक्ष्य हासिल गर्न अझ प्रभावकारी काम र जनसहभागिता आवश्यक देखिएको छ ।
