भारत अब विश्वको चौथो ठूलो अर्थतन्त्र: आगामी वर्ष जर्मनी उछिन्ने सम्भावना

काठमाडौं । भारत विश्वको चौथो ठूलो अर्थतन्त्र बन्न सफल भएको छ। आगामी तीन वर्षभित्र उसले जर्मनीलाई पनि पछाडि पार्ने अनुमान गरिएको छ। हालको आधिकारिक स्थिति भने सन् २०२६ मा वार्षिक कूल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) तथ्याङ्क सार्वजनिक भएपछि मात्र पक्का हुने एएफपीले जनाएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आइएमएफ) ले भारतको अर्थतन्त्रले अर्को वर्ष जापानलाई पार गर्ने अनुमान गरेको छ। सन् २०२२ मा भारत पाँचौँ ठूलो अर्थतन्त्र बनेको थियो र बेलायतलाई पार गर्दै ऐतिहासिक उपलब्धि हासिल गरेको थियो। अहिलेको सरकारी आर्थिक तथ्याङ्कअनुसार भारतको जीडीपी ४१ खर्ब ८० अर्ब डलर पुगेको छ, जसले जापानलाई पार गर्दै चौथो स्थानमा प्रवेश गरेको छ।

आइएमएफको अनुमानअनुसार सन् २०२६ मा भारतको जीडीपी ४५ खर्ब १० अर्ब डलर र जापानको ४४ खर्ब ६० अर्ब डलर हुने देखिन्छ। सन् २०३० सम्म भारतको जीडीपी ७३ खर्ब डलर पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। गत अगस्टमा अमेरिकाले भारतको रुसी तेल आयातमा भन्सार शुल्क लगाएको भए पनि भारतले आर्थिक वृद्धिलाई कायम राखेको देखिन्छ।

सरकारले यसलाई “विश्वव्यापी व्यापार अनिश्चितताबीचको लचिलोपन” को संकेतको रूपमा व्याख्या गरेको छ। तर अन्य आर्थिक सूचकहरूले चुनौतीहरू पनि देखाएका छन्। जनसङ्ख्याको हिसाबले, सन् २०२३ मा भारत चीनलाई उछिनेर सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको देश बनेको थियो। सरकारी तथ्याङ्क अनुसार भारतमा एक अर्ब ४० करोड जनसङ्ख्याको लगभग एक चौथाइ १०–२६ वर्ष उमेर समूहका छन्।

यो युवा जनशक्तिलाई उत्पादनशील बनाउनु र समावेशी तथा दिगो विकासका लागि गुणस्तरीय रोजगारी सिर्जना गर्नु भारतको चुनौती हो। प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले यस वर्ष उपभोग कर कटौती र श्रम कानून सुधारको घोषणा गर्दै आर्थिक वृद्धिलाई सहयोग गरेका छन्। नोभेम्बरमा भारतको औद्योगिक उत्पादन ६.७ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ।