उचित मूल्य नपाएको भन्दै गोलभेँडा फ्याँकेर माइतीघरमा प्रदर्शन।

उचित मूल्य नपाएको र बजारमा बिचौलियाको बिगबिगी बढेको भन्दै आक्रोशित किसानहरूले आज बिहान काठमाडौँको माइतीघर मण्डला क्षेत्रमा गोलभेँडा (टमाटर) पोखेर विरोध प्रदर्शन गरेका छन्। नेपाली बजारमा स्थानीय रूपमा उत्पादित गोलभेँडाको मूल्यमा अत्यधिक गिरावट आएपछि काठमाडौँ उपत्यका र आसपासका क्षेत्रका किसानहरू स्वतःस्फूर्त रूपमा सडक आन्दोलनमा उत्रिएका हुन्।

आन्दोलनमा सहभागी किसान बम तामाङका अनुसार प्रदर्शनका लागि कृषि फार्मबाटै गोलभेँडा बोकेर किसानहरू माइतीघरमा भेला भएका थिए। उनीहरूले ‘गोलभेँडा तथा अन्य तरकारीको न्यूनतम समर्थन मूल्य तोक’, ‘कृषि बिमा लागू गर’ जस्ता नारा लेखिएका प्लेकार्ड बोकेर सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका छन्। छिमेकी मुलुक भारतबाट ठुलो परिमाणमा आयात भइरहेको सस्तो गोलभेँडाका कारण स्वदेशी उत्पादनले बजार पाउन छाडेको र लागत मूल्य समेत नउठेको किसानहरूको गुनासो छ।

मुख्य बजार मानिने कालीमाटी फलफूल तथा तरकारी बजारमा गोलभेँडाको थोक मूल्य न्यून विन्दुमा झरेपछि पीडित कृषकहरू सडकमा आउन बाध्य भएका हुन्। भारतीय बजारबाट सस्तो मूल्यमा आउने तरकारीले नेपाली उत्पादनलाई विस्थापित गरेपछि टमाटर बारीमै कुहिने र सडकमा फाल्नुपर्ने दयनीय अवस्था सिर्जना भएको छ। बजारमा व्यापारीहरूले नेपाली टमाटर खरिद गर्न अनिच्छा देखाउने र खरिद गरे पनि अत्यन्तै न्यून मूल्य दिने गरेका कारण किसानहरू मारमा परेका छन्।

कालीमाटी फलफूल तथा तरकारी बजार विकास समितिले सार्वजनिक गरेको बुधबारको दैनिक मूल्य विवरणले पनि किसानहरूको यो पीडालाई पुष्टि गर्छ। समितिको आधिकारिक तथ्याङ्क अनुसार आज बजारमा सानो लोकल गोलभेँडाको न्यूनतम थोक मूल्य प्रति केजी मात्र ८ रुपैयाँ तोकिएको छ भने अधिकतम मूल्य १२ रुपैयाँ मात्र छ। समग्रमा सानो लोकल गोलभेँडाको औसत थोक मूल्य प्रति केजी ९ रुपैयाँ ५० पैसा मात्र कायम भएको छ।

त्यसैगरी, टनेल प्रविधिबाट उत्पादित सानो गोलभेँडाको औसत मूल्य प्रति केजी १४ रुपैयाँ ६० पैसा र ठुलो नेपाली गोलभेँडाको औसत मूल्य प्रति केजी ३८ रुपैयाँ ७५ पैसा रहेको छ। यो तथ्याङ्क हेर्दा आम उपभोक्ताले खुद्रा बजारमा महँगो शुल्क तिर्नु परिरहे पनि प्रत्यक्ष उत्पादन गर्ने किसानले भने प्रति केजी १० रुपैयाँ पनि हात पार्न नसकेको स्पष्ट देखिन्छ।

विगतमा पनि किसानका हकहितका लागि अनशन समेत बसिसकेका किसान नेता घिमिरेका अनुसार, कुनै औपचारिक संस्था वा समितिको ब्यानर विना नै पीडित किसानहरू आफ्नो अस्तित्व रक्षाका लागि यसरी आन्दोलनमा होमिएका हुन्।

यो आन्दोलनमा ककनी लगायत काठमाडौँ उपत्यका वरपरका विभिन्न जिल्लाका पीडित टमाटर उत्पादक कृषकहरूको बाक्लो सहभागिता रहेको छ। स्वदेशी कृषि उत्पादनलाई प्रवर्द्धन गर्ने र मुलुकलाई कृषिमा आत्मनिर्भर बनाउने सरकारी नारा नारामै सीमित हुँदा वास्तविक किसानहरू पलायन हुने अवस्थामा पुगेको उनीहरूको तर्क छ।