मधुश्रावणी | आस्था, संस्कृति र दाम्पत्यको पर्व||

बिराटनगर । मिथिला क्षेत्रमा विशेष श्रद्धा र उत्साहका साथ मनाइने मधुश्रावणी पूजा मैथिली संस्कृतिको एक महत्वपूर्ण धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्व हो। विशेषगरी नवविवाहित महिलाले विवाहपछिको पहिलो श्रावण महिनामा यो पूजा गर्ने परम्परा रहिआएको छ।

यो पूजा मुख्य रूपमा भगवान शिव तथा नागदेवी विषहारा (बिसहारा) को आराधनामा समर्पित हुन्छ। दाम्पत्य जीवन सुखमय, दीर्घायु र समृद्ध रहोस् भन्ने कामनाका साथ नवविवाहित महिलाले विधिपूर्वक व्रत, पूजा र कथा श्रवण गर्ने चलन छ।

मधुश्रावणी पूजा सामान्यतया १३ देखि १५ दिनसम्म सञ्चालन हुने परम्परा रहेको छ। यस अवधिमा महिलाले धार्मिक नियम पालना गर्दै भगवान शिव, पार्वती तथा नागदेवीसँग सम्बन्धित कथा सुन्ने, पूजा गर्ने र विभिन्न सांस्कृतिक विधि सम्पन्न गर्ने गर्छन्। मिथिलामा नागलाई प्रकृतिको संरक्षक र परिवारको रक्षकका रूपमा सम्मान गर्ने विश्वास रहेको छ। त्यसैले नागदेवी विषहाराको विशेष पूजा गरिन्छ।

यस पर्वको अर्को विशेषता भनेको नवविवाहित महिलाको माइती पक्षको सक्रिय सहभागिता हो। छोरीलाई माइतीमा बोलाएर पूजा गराउने, परम्परागत मैथिली परिकार खुवाउने र परिवारका ज्येष्ठ सदस्यबाट धार्मिक तथा सांस्कृतिक शिक्षा दिने चलनले यो पर्वलाई अझ विशेष बनाएको छ।

मधुश्रावणी केवल धार्मिक अनुष्ठान मात्र नभई मैथिली समाजको सांस्कृतिक पहिचान, पारिवारिक एकता र पुस्तान्तरण हुँदै आएको परम्पराको प्रतीक पनि हो। यस अवसरमा लोकगीत गाउने, सांस्कृतिक भेला गर्ने तथा परम्परागत विधिअनुसार पूजा सम्पन्न गर्ने प्रचलन आज पनि मधेशका विभिन्न जिल्लासहित भारतको मिथिला क्षेत्रमा कायम छ।

समय परिवर्तनसँगै जीवनशैलीमा परिवर्तन आए पनि मधुश्रावणी पूजा मैथिली समुदायको मौलिक संस्कृति, आस्था र पारिवारिक मूल्यलाई जोगाइराख्ने महत्वपूर्ण पर्वका रूपमा निरन्तर मनाइँदै आएको छ।